Wynagrodzenie ryczałtowe a kosztorysowe
Rodzaj wynagrodzenia wyznacza rolę kosztorysu. Przy wynagrodzeniu kosztorysowym płacisz i otrzymujesz zapłatę za faktycznie wykonane ilości po cenach jednostkowych z kosztorysu. Przy ryczałcie cena jest stała, a kosztorys służy kontroli i ewentualnym rozliczeniom częściowym.
W ryczałcie ryzyko błędnego przedmiaru spoczywa na wykonawcy, o ile zamawiający nie zastrzegł inaczej. Dlatego każdą rozbieżność między przedmiarem a dokumentacją projektową trzeba wyjaśnić w pytaniach do zamawiającego, zanim złożysz ofertę.
- Kosztorysowe: liczą się faktyczne ilości i ceny jednostkowe.
- Ryczałtowe: liczy się całość zakresu opisanego w dokumentacji.
- W obu przypadkach SWZ wskazuje, czy kosztorys jest załącznikiem do oferty.
Składniki ceny w kosztorysie
Cena jednostkowa pozycji składa się z kilku elementów i warto je zapisywać oddzielnie. Dzięki temu łatwo ocenić wpływ zmiany stawki lub ceny materiału.
- Robocizna, liczona w roboczogodzinach według stawki.
- Materiały, według cen zakupu i zużycia na jednostkę.
- Sprzęt, według kosztu maszynogodziny.
- Koszty pośrednie, czyli koszty ogólne budowy i zarządu.
- Zysk, czyli marża doliczana do pozostałych składników.
Nakłady na jednostkę podają katalogi nakładów rzeczowych, ale rynek zmienia się szybciej niż katalogi. Ceny materiałów i stawki robocizny aktualizuj zawsze na dzień przygotowywania oferty.
Kosztorys ofertowy na przykładzie jednej pozycji
Załóżmy, że wyceniamy tynkowanie 200 m2 ścian. Nakład robocizny to 0,6 roboczogodziny na metr kwadratowy, czyli 120 roboczogodzin. Przy stawce 40 zł za roboczogodzinę robocizna wynosi 4 800 zł.
Materiały kosztują 18 zł na metr kwadratowy, czyli 3 600 zł. Sprzęt to 3 zł na metr kwadratowy, czyli 600 zł. Koszty bezpośrednie wynoszą razem 4 800 zł plus 3 600 zł plus 600 zł, czyli 9 000 zł.
Załóżmy dalej, że koszty pośrednie to 65 procent od sumy robocizny i sprzętu. Suma robocizny i sprzętu to 5 400 zł, więc koszty pośrednie wynoszą 3 510 zł. Zysk ustalamy na 12 procent od robocizny, sprzętu i kosztów pośrednich, czyli od 8 910 zł, co daje 1 069,20 zł.
Cena netto pozycji to 9 000 zł plus 3 510 zł plus 1 069,20 zł, czyli 13 579,20 zł. Na metr kwadratowy wychodzi około 67,90 zł netto. Dopiero tak policzoną cenę przenosisz do formularza oferty, a do kwoty dodajesz podatek VAT.
Przedmiar, dokumentacja i pozycje, które łatwo pominąć
Zamawiający udostępnia przedmiar robót, ale to wykonawca odpowiada za wycenę wszystkiego, co potrzebne do osiągnięcia efektu opisanego w dokumentacji. Przy ryczałcie braki w przedmiarze nie zwalniają z obowiązku wykonania zakresu.
Przed wyceną porównaj przedmiar z rysunkami i opisem technicznym. Najczęściej gubią się prace towarzyszące, takie jak zabezpieczenie terenu, wywóz gruzu, badania i pomiary, dokumentacja powykonawcza czy odtworzenie nawierzchni po robotach.
- Organizacja i zaplecze budowy.
- Utylizacja odpadów i wywóz urobku.
- Próby, badania i pomiary odbiorowe.
- Dokumentacja powykonawcza i geodezyjna inwentaryzacja.
- Ubezpieczenie budowy i koszty gwarancji.
Narzuty, ryzyko i zapas na wzrost cen
Przy kontraktach dłuższych niż kilka miesięcy ceny materiałów mogą wzrosnąć, zanim je kupisz. Jeśli umowa nie zawiera waloryzacji, część tego ryzyka musi znaleźć się w cenie. Dobrą praktyką jest oddzielenie w kalkulacji rezerwy na ryzyko i opisanie jej założeń.
Podobnie z gwarancjami: koszt wadium i zabezpieczenia należytego wykonania umowy to realny wydatek, który wchodzi w koszty ogólne. Przy gwarancjach bankowych prowizja jest znana z góry, więc łatwo ją doliczyć. O zasadach tych zabezpieczeń przeczytasz w poradniku o wadium w przetargu.
Pamiętaj także o ryzyku rażąco niskiej ceny. Jeśli Twój kosztorys jest znacznie niższy niż ceny konkurencji lub niż wartość zamówienia, przygotuj uzasadnienie już na etapie wyceny, korzystając ze wskazówek o rażąco niskiej cenie.
Jak sprawdzić kosztorys przed wysłaniem oferty
Gotowy kosztorys warto przejrzeć dwa razy: raz pod kątem zakresu, drugi raz pod kątem rachunków. Zakres sprawdza się, odhaczając kolejne pozycje przedmiaru i dokumentacji. Rachunki sprawdza druga osoba albo ten sam arkusz z przeliczonymi sumami częściowymi.
Przydaje się też porównanie ceny wyjściowej z historią własnych realizacji. Jeśli podobna robota kosztowała Cię rok temu o jedną piątą więcej, a dziś wyceniasz ją taniej, potrzebujesz wyjaśnienia tej różnicy. Zwykle okazuje się, że za mało policzono sprzętu, dojazdów albo odpadów.
- Porównaj cenę za metr kwadratowy lub kilometr z poprzednimi realizacjami.
- Sprawdź udział robocizny, materiałów i sprzętu w cenie całej oferty.
- Przelicz sumy częściowe niezależnie od arkusza.
Najczęstsze błędy w kosztorysie ofertowym
Większość błędów wynika z pośpiechu przy kilku równoległych ofertach i z kopiowania poprzednich wycen bez aktualizacji.
- Zastosowanie starych stawek robocizny i cen materiałów.
- Pominięte pozycje przedmiaru albo brak ceny przy jednej z nich.
- Pomyłka w jednostkach, na przykład metry bieżące zamiast kwadratowych.
- Błędne zsumowanie, które zamawiający poprawia jako omyłkę rachunkową, zmieniając cenę.
- Brak kosztów gwarancji, ubezpieczenia i dojazdu.
Zamawiający poprawia w ofercie oczywiste omyłki rachunkowe, ale zmiana ceny wynikająca z poprawy może zmienić ranking ofert. Warto więc sprawdzić sumy przed wysłaniem pliku, najlepiej drugą osobą.
Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani wzorca kalkulacji. Stawki i narzuty zależą od konkretnej firmy i rynku.